با اعلام مواضع اخیر چین طی سفر آقای شی جین پینگ ریس جمهور و دبیر کل حزب کمونیست به عربستان ، بالاترین مقام حال حاضر کشور چین ،بطور کامل و قطعی سیاست چین در قبال جمهوری اسلامی ایران بسیار شفاف و بدون لاپوشانی و لکنت زبان اعلام شد . اینکه چین برای نزدیک شدن به عربستان و دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس سعی در نزدیک سازی سیاست های خود با کشورهای مذکور داشته باشد امر غریبی نیست چون طبعا سیاستمداران چینی تشخیصشان این بوده که در جهت حفظ و توسعه منافع ملی کشور خود تصمیم گیری کرده و گام برداشته اند ولی تنها فایده آن برای ما هشداری است به چین باوران داخلی و سیاستمدارانی که علیرغم تذکرات متعدد کارشناسان دست از اولویت دادن به چین بر نمی داشتند ، این نگاه متاسفانه تا کنون در حد وسیعی چه در دولت و چه مجلس و یا دیگر دست اندرکاران گسترده بوده است ، تا جایی که رسانه ها کمابیش از نقد سیاست های منطقه ای و بین المللی و بد رفتاریهای حاکمیتی حکومت چین نسبت به مسلمانان ایغور و مردمان همیشه محروم ایالت مسلمان نشین سین کیانگ ، بنا بر رعایت ملاحظات دوستی و روابط علی الظاهر نزدیک پرهیز داشتند .
متاسفانه طی سالیان اخیر ملاحظات نه چندان مفید و محاسبه نشده همواره بر سیاست جاری ایران حاکم بوده است ، مثلا اینگونه برداشت میشود که چون روابط کشورمان با دولت سوریه یا حکومت روسیه و همچنین چین نزدیک بوده ، نمی بایست از ضعف ها ، بد رفتاری های داخلی یا رفتارهای غیر دوستانه خارجی آن دولت ها سخن گفت ، چرا که باعث دلخوری و گلایه احتمالی دیپلمات های آن ها و بازتاب منفی بر روابط فی مابین خواهد شد. امیدواریم اتفاق اخیر و حرکت ضد ایرانی حکومت چین در مقابل حاکمیت ایران و منافع ملی ما باعث شود که:
- اولا با هر کشوری مطابق شان و رفتارعملی آن متقابل آن برخورد شود.
-- ثانیا تحت هیچ شرایطی و برای هیچ کشوری از جزیی ترین منفعت ملت و کشور مان چشم پوشی نشود .
-- ثالثا خوشخیالی و خوش باوری و تعارفات و امثال آن ها درروابط با دیگر کشورها کنار گذارده شود ، همانطور که در برابر وعده های بدون تحقق غربی ها گفته می شد وعده های روی کاغذ بدون پشتوان عملی بی فایده است ، در مورد سایرین هم این
گزاره جدی گرفته شود . البته نباید از نظر دور داشت که برخی موانعی که در حال حاضر کشور با آن مواجه است مانعی است برای برقراری روابط گسترده اقتصادی ،طی سالهای اخیر به ویژه پس از برقراری تحریم های مختلف توسط آمریکا و اروپا بطور قطع ویقین میتوان گفت چین کشوری بوده است که از این شرایط بیشترین بهره برداری را کرده ، نفت ارزان برده ، پول در قبال نفت نداده و فقط خرید کالا را در مقابل عرضه نفت ممکن دانسته ، اجناس نه چندان با کیفیت خود را از این طریق به قول مردم در کشور ما آب کرده و به انحای مختلف سود بر سود برده است . کشوری با چنین پیشینه و رفتاری بدیهی است هر کجا کوچکترین منفعتی را ببیند مسیر خود را به همان طرف کج میکند . تا دیروز ایران ، امروز عربستان تا زمانی که منافع پر و پیمان و چند جانبه باشد و روز دیگر شاید کشوری دیگر و منافعی دیگر !!
البته در روابط بین المللی اینگونه رفتاری هم امر بعیدی نیست و هم امر نکوهیده ای تلقی نمیشود ، چون در صحنه بین الملل اخلاق و نمک گیر شدن و امثال آن چندان جایی ندارد . کشورها به هر روی باید تا جای ممکن و با نهایت تلاش به فکر منافع ملی خود باشند ، در این صحنه اول قدرت کشور عامل و توان بین امللی آن مهم است و سپس توان دیپلماسی ، امیدواریم در کشورمان هر دو نیروی اصلی موفقیت در صحنه بین امللی را بکار بندیم و چندان در قید ملاحظات بی ارزش و کم اثر نباشیم.
این روزها فضای عمومی جامعه اعم از فضای واقعی تا فضای مجازی که آنهم بر خلاف نامش بخشی از واقعیت زندگی همه ما شده است، لبریز شده است از خبرها ، تحلیل ها ، تعریض ها ، تاکیدها و واکنش ها نسبت به نقل و نظر ها . . . در این شرایط است که بیش از هر زمان دیگر به شناخت درست از مقوله ارتباطات ، خبر ، رسانه و به ویژه سواد رسانه نیاز داریم . در دوران ضعف و نبود رسانه های پرقدرت مرجع و اعتماد نداشتن بسیاری از مردم به رسانه های عام همانند رادیو و تلویزیون رسمی کشور ، چاره ای نداریم جز تامل و سپس تفکرنسبت به آنچه که می بینیم ، میخوانیم و مخاطبش قرار میگیریم .
چه بسیار نقل قول هایی که از اساس دروغ هستند و در معرض آن ها قرار میگیریم و به عنوان مخاطب نسبت به پذیرش و درک آنها ، موضع و تصمیم مبنی بر قبول یا رد و حتی تصمیم و اقدام عملی هم میگیریم . چه خبرها و نقل هایی که دستکاری شده و راست و دروغ با هم مخلوط شده اند و تفکیک و تشخیص آنها برخلاف آنچه در وهله اول تصور میشود کار آسانی نیست حتی برای کسانی که عمری را با این موضوعات سر کرده اند. طبعا نباید انتظار داشت که مخاطب عادی در جامعه بلافاصله بابررسی و آنالیز دادهای دریافتی ، متوجه درستی و نادرستی آنها بشود .
با این همه پیشنهاد میشود که در این آشفته بازار خبر دهی ، خبر رسانی و وفور نظرها و خبرها و تحلیل ها ، قبل از هرچیزی اندکی تامل و تفکر داشته باشیم ، هر خبری و هر نظری را بلافاصله رد یا قبول نکنیم . زمینه بحث را بشناسیم ، گوینده و سوابق او یا حزب و جریان پشت موضوع و نیز منبع و رسانه منتقل کننده ، میزان اعتبار آن ، سوابق استقلال رسانه ای آنرا بررسی کنیم . البته این همه برای افراد کاملا فعال و کارشناس و مدعی دانش حوزه های ارتباطی و رسانه ای لازم است ولی برای مخاطبان عادی میتوان تنها همان تامل و سپس تفکر را به عنوان مقدمه هر نوع تصمیم و اقدام بعدی تقاضا کرد تا حتی المقدور برداشت ها مقرون به صحت گردد .
این روزها ، رسانه های رسمی ، صدا و سیما همچنین فضای مجازی پر شده از اظهارات غیر سازنده بلکه ناصواب ، غیر تخصصی و هزینه ساز برای کشور و ملت ، متاسفانه این صحبت ها تنها در چند حوزه به خصوص یا از طریق افرادی بخصوص و در محدوده یک قشر ، صنف یا تخصص خاص صورت نمیگیرد . موضوع مربوط به امروز و دیروزهم نیست ، اما میشود گفت که در تحولات و نا آرامی های اخیر حجم و تعداد و تکرار این قبیل اظهارات بیشتر و بیشتر شده است .
فوتبالیست راجع به اقتصاد و سیاست صحبت میکند . فلان روحانی و امام جمعه در مورد روابط بین الملل ،سیاست خارجی و اقتصاد سخن میگوید . آن یکی پنبه سلبریتی ها را میزند که همه انها چنین و چنان هستند ،یا ورزشی ها فلان و بمان هستند و . . . این سیر شلوغ و پلوغ و بی قواره ادامه دارد .
البته ابراز واظهار نظر هر فردی در هر موضوعی آزاد و از اختیارات و حقوق فردی یک شخص در جامعه است ولی وقتی کسی از تریبون عمومی و خطاب به طیف های وسیعی سخن میگوید یا یک راجع به یک طیف وسیع و حرفه ای گسترده سخن میگوید،، دیگر از محدوده فردی و اظهارنظری شخصی خارج میشود ، در این گونه موارد گوینده باید به خوبی از چهارچوب های رسانه ای ، فرهنگ عمومی ، اوضاع اجتماعی و منافع ملی آگاه باشد . معمولا حرف زدن بی مبنا و منطق کار سختی نیست ، اما درست و به جا، به موقع و مفید سخن گفتن تکلیف تمام گویندگانی است که از ابزارهای عمومی ، رسانه های جمعی و منابر و مجاری عمومی بهره میگیرند ، رد هر حال و به هرصورت باید برای آحاد مردم ، صنوف و حرفه های مختلف در کشور و عامه ملت ، منافع عمومی و ملی و آیندگان این مرز و بوم احترام و اعتبار قایل بود صرف دسترسی داشتن به یک تریبون نشان از داشتن صلاحیت برای مخاطب قرار دادن مردم نیست ، گوینده و سخنران نید باید شان سخن گفتن ، فرهنگ درست و به جا گفتن همراه با رعایت احترام به دیگران را بداند و به اجرا بگذارد .
صدا و سیما در این میان رسالت سنگینی دارد . نباید یک یا چند کارشناس در برنامه های مختلف بطور تکراری راجع به همه چیز سخن بگویند ، از تحولات داخلی تا سیاست خارجی ، از روابط بین الملل و بالاخره فردی در حوزه ای مطالعه ، تخصص و تجربه دارد ، هزاران کارشناس برجسته در کشور وجود داراند ، لازم است قدری دایره تنگ کارشناسان، گسترده تر و سعه صدر مدیران وسیع تر و مشارکت ها فعالانه تر شود تا اعتبار رسانه نیز قدری ترمیم شود .