روز یکشنبه ۳۱ مرداد ماه آقای جواد ظریف در آخرین جلسه هیات دولت شرکت کرد و آخرین ملاقات رسمی او نیز ملاقات با وزیر خارجه ژاپن بود که گفته شد در پاسخ به سفر قبلی ظریف به ژاپن و ملاقات های کاری به ایران آمده است . ظریف در پایان روز کاری خود طی یک کلیپ تصویری از هموطنان خودا حافظی کرد ، از آنان بابت کوتاهی ها و مشکلات دروان تصدی وزارت خود عذرخواهی کرد ، او همچنین کفت تمام تلاشش را برای مردم کشور انجام داده ، برخی نسیت به برخی از اقدامات دیپلماتیکش او را نقد کرده و برخی دیگر بابت همان اقدامات از او پشتیبانی کرده اند .
البته ظریف در زمان فعالیت هم خود را همه کاره سیاست خارجی نمیدانست و بیشتر خود را یک امین ، مشاور و مجری برای سیاست هایی میدانست که مجموع حاکمیت بعنوان خط مشی برای دستگاه دیپلماسی مشخص میکرد ، البته در همین مسیر هم الزاما همه همراهش نبودند بعضا بنا بر تشخیص شخصی یا نهاد خود در همراهی شدت و ضعف انجام میدادند ، گاهی هم شاید کار شکنی ، مشکل تراشی ، لو دادن برنامه هایش قبل از موعد مقرر ، بخشی از کارها و برنامه ها و اقدامات اور را دستگاه های رسمی اعلام میکردند ، از طرح انتقادهای تند و مشکل تراشی ها علیه او هم رسانه های رسمی و حاکمیتی فرو گذار نمیکردند، ولی به یمن وجود فضای مجازی ، با اینکه وزارت خارجه و دستگاه دیپلماسی مشخصا رسانه منسجمی در اختیار نداشت ، برخی فعالین رسانه ای از طریق همین فضای مجازی و گروه های اجتماعی توانستند به ظریف در جریانات و تلاش های مختلف از جمله مذاکرات نفس گیر برجام کمک کنند .
دکتر ظریف در پیام خود قضاوت تاریخ را در مورد خود مم دانست و معلوم است که برای این قضاوت ارزش بالایی قایل است ، چرا که بالاخره با گذشت زمان ، مقایسه با گذشته و عملکرد مسولان آینده ، برملا شدن بسیاری از داستان های پشت پرده ، رو شدن اسناد مختلف در داخل و روابط بین الملل ، سنجش ها و قضاوت ها ، کاملتر و همه جانبه تر میشود ، گرچه هیچ وقت همه ابعاد روشن نمیشود ، همانطور که هنوز هم بسیاری از مسایل چند دهه اخیر در صحنه روابط بین الملل شفاف و روشن نشده است ،
ظریف آنقدر بنا بر ضرورت درگیر مسایل روابط خارجی به ویژه برجام وحوتشی آن و سازمان های بین المللی شد که قطعا از خیلی از مسایل درون وزارت خانه عقب ماند. در مطلبی دیگر ، از دید خود نکاتی را خواهم داشت از درون وزارتخانه بنا بر آنچه که برداشت کرده ام و نیز عملکرد وزارتخانه در کشورهای خارجی ، متاسفانه در این موارد کمتر گفته و نوشته شده ، اما در حدی که لمس کرده و دیده ام این ابعاد به هیچ وجه رضایت بخش نبوده اند ، چه زمان ظریف و چه قبل از آن
دولت دوازدهم رفت و دولت سیزدهم آمد ، مشکلات دیروزبود ، امروز و فرداهم خواهد بود . آنها از دیروز شروع نشده و فردا هم تمام نخواهند شد .
حتما در واکاوی فعالیت های دولت قبلی نکات تاریک و روشنی وجود دارد ، قصور و تقصیر وجود دارد ، تلاش و از دست دادن فرصت ها ، حتما دیگرانی هم با آنها همراه بوده اند در توفیقات یا فراهم کردن موانع یا بی خیالی و متاسفانه گاه به موقع همراهی نکردن ، در سه ، چهار سال اخیر با توجه به اوج تحریم ها ، گرانی ها ، فشارها ، حوادث غیر مترقبه ، پاندومی وحشت بار کرونا به دستور رهبری ، تقریبا تصمیمات در سطح سه قوه گرفته می شد و کمابیش با همراهی چرخ کشور به شیوه ای که دیده شد گردید . حتما قوه مجریه پاسخگوی اول است . اما تقریبا همه کسانی که به تازگی وارد عرصه مجریه شده اند ، در جایی ، کاری ، مسولیتی و وظیفه ای داشته اند . بررسی کنند ، واکاوی کنند اگر در محیط به اختیار خود توفیق نسبی داشته اند امیدوارانه مسیر را ادامه دهند وگرنه حتما روش خود را به ناچار می بایست تغییر دهند و چون در عرصه ملی کار میکنند مشورت ملی بگیرند ، مجلس هم مشاور خوبی است اما کامل نیست، چون از نماینده داناتر ، با تجربه تر و با پیشنه موفق تر در کشور کم نیستند ، حتما باید این شخصیت ها را به کمک گرفت . مشکلات بسیار فراوانند ، اما پتانسیل کشور هم فراوان است . مردمان صبور ، قانع و آماده همکاری هم فراوانند ، ما بهترین مردم را در کشور داریم ،کسانی که در هر حال با وجود گلایه ها همراهی میکنند .
به مسولان جدید عرض میکنم ، خوشبختانه در بهترین شرایط هماهنگی بین قوا هستید ، دولت سایه ای خدا را شکر وجود ندارد .لطفا مسولان جدید وقت خود را صرف گذشته نگنند ، گذشته هنوز جاری و پیش چشم مردم ماست ، نیاز به باز گویی و باز تشریح ندارد ، فرصت ها کم است لطفا بجای هرچیز ، زودتر تصمیم سازی ها ، تصمیم گیری های درست ، جلب اعتماد مردم و بازگرداندن روحیه امیدواری و همراهی مردم را در اولویت قرار دهید ، همین و بس ، به همان چیزهایی که انتقاد میکردید و ضعف میدانستید ، نپردازید ، حالا دیگه مردم از شما عمل صحیح میخواهند ، حرکت ، اقدام و عمل ، انشاالله مردم هم امیدوار میشوند و همراهی میکنند . قطعا برای توفیق کلی در کشور اول توجه به داخل و دوم توجه به تنظیم درست روابط خارجی و هشیاری فوق العاده به محیط پیرامونی لازم است ، انشاالله خداوند هم همراه این ملت و کشور خواهد بود .
بخوبی میتوان گفت که طبق گزارش های خبرگزاریهای رسمی ، همچنین گزارش های شهروند خبرنگاران، امروز ۲۴ مردادماه ۱۴۰۰ هیچ دولتی بر کشور افغانستان حاکم و مسلط نبوده است ، اشرف غنی راهی عمان شد ، ژنرال دوستم به ازبکستان ،اسماعیل خان در کنار طالبان و بعد گفتند از طریق ایران عازم پاکستان شده، مردم هراسناک در خیابان و بیابان و طالبان آنطور که گفته اند بطور مسالمت آمیز از گوشه و کنار کابل در حال ورود به پایتخت برای برقراری نظم و امنیت !
اینطور که گزارش های خبری و عکس های مخابره شده از خیابان های قفل شده از ماشین های به جا مانده در ترافیک و لغو چند پرواز باقی مانده فرودگاه کابل نشان میدهد ، هیچ انتخاب و راه گریزی برای کسانی که در صدد ترک شهر هستند باقی نمانده است .
نحوه برخورد یا به عبارت دقیق تر عدم برخورد و مقابله ارتش افغانستان با جنگجویان طالب ،بطور واضح نشان از برنامه ریزی قبلی آمریکا برای تسلط طالبان و تسلیم ارتش و نظامیان افغان دارد . از زمانیکه بایدن بطور ناگهانی به نیروهای نظامی آمریکا فرمان ترک افغانستان را داد و بدنبال آن سایر کشورهای همپیمان آمریکا نیز همراهی و به سرعت خاک افغانستان را ترک کردند ، با توجه به ضعف مفرط دولت اشرف غنی و سردرگمی آن ها در مقابل پیشروی سریع طالبان در تصرف شهرها یکی پس از دیگری ،بدون مانع و مقاومت ، پیش بینی چنین وضعی دور ذهن نبود ، اما در این میان آنچه که هیچ یک از طرفین مخاصمه ، برنامه ریزان پشت صحنه ، آمریکا و متحدینش به آن توجه ندارندوضع مردم مظلوم افغانستان با سالیان دراز محرومیت و مظلومیت و آوارگی است . متاسفانه کلیپ هایی از ظلم و اعدام خیابانی و ربودن و بردن دختر بچه های کم سن و سال وجشت زده و التماس کننده از حریم منازل و کنار پدران و مادران بیچاره و بی پناه توسط مردان متجاوزان مسلح وبا هیبت ترسناک در فضای مجازی و برخی رسانه های خبری منتشر شده است که اوج وقاحت ، تجاوز از طرفی و بی پناهی مردم افعانستان از سوی دیگر را به نمایش گذاشته است ، عجیب این است که این اقدامات بطور علنی در برابر دوربین ها و به عنوان یک اقدام قطعی و از دید خودشان یک حق طبیعی برای حاکمان صورت میگیرد . به راستی سرنوشت این کودکان وحشت زده بی پناه چه میشود . باور کنید امکان ندارد فردی، پدر یا مادر باشد ، اصلا انسان باشد ، قلب و وجدان داشته باشد و اشکش از این همه ظلم و تعدی جاری نشود ، طبعا چند روز دیگر چند مرکز غربی حقوق بشری و در راس آنها آمریکایی این اقدامات را محکوم میکنند ، !!!! ولی کسی به داد مظلومان نمیرسد . امیدواریم هرچه زودتر مردمان مظلوم و همزبان افغانستان هرچه زودتر روی آرامش ببینند .
در مورد سیاست کشور در قبال حاکمیت طالبان این روزها تحلیل ها و دیدگاه های مختلفی ارایه میشود ، میشود پذیرفت که برخی قدرت ها از اینکه نوعی خصومت و درگیری با طالبان پیش آید خوشحال هم میشوند که طبعا این رویه به هیچ وجه برای منافع ملی و امنیت کشور مناسب و سودمند نیست ، با این همه لازم است به لحاظ انعکاس خبری فعالتر برخورد شود .
متاسقانه رسانه های رسمی و دولتی کشورمان در انعکاس و نقد این قضایا ، بیش از حد دست به عصا ، حرکت میکنند . جا دارد که رسانه های مستقل و مردمی به سهم خود ، اوضاع جاری کشور همسایه را در همه ابعاد تحلیل و تبیین کنند .