تمامی کشورهایی که محصول تقسیمات جنگ جهانی دوم در نیمه قرن بیستم همچنین فروپاشی شوروی در ابتدای دهه آخر قرن بیستم هستند پیوسته در حال تکاپو برای هویت یابی خود و توجیه جوانان و تمامی باشندگان سرزمین خود و طبعا آیندگانشان می باشند و در این مسیر کار سختی در پیش دارند، بسیاری از کشورهای جدید برای دهه ها و سالیان طولانی در مجموعه های بزرگتر به سر می بردند ، تحت تاثیر نام ها و نشان های دیگری و معمولا غیر قابل هضمی قرار داشتند یا اکنون برای مال خود کردن و اثبات اینکه فلان شخصیت تاریخی ، فلان افتخار ملی یا جشن و مناسبت تقویمی و پیشینه فرهنگی متعلق به این سرزمین ، قوم و محدوده است مشکلات فراوانی دارند ، یکی از نعمت هایی که مردم ما، کلیه ایرانیان در سرزمین کنونی ایران یا حتی مقیم دیگر سرزمین هااز آن ها برخورداریم موارد مشترک بسیار زیاد ادبی ، فرهنگی ، تاریخی ، سمبل ها ، عادت ها ، جشن ها ،شادی ها ، عزاداری ها و رفتارهای ویژه در مناسبت های خاص است .
صرف اینکه در جدال های سیاسی و در صحنه ها هی بین المللی و سازمان هایی مثل یونسکو چهره ای تاریخی ، غذا یا رسم و عادتی به نام کشوری یا مشترکا چند کشور ثبت کنند ، هویت تاریخی و ملی ثبت و افتخار آمیز نمی شود ، تاثیر دارد ولی همه می دانیم که جهان امروز ، جهان زور ، قدرت ، دیپلماسی و بده و بستان است و به راحتی بسیاری از پدیده ها تحت تاثیر این زورآزمایی ها و لابی گری ها قرار میگیرد ، اما هویت امری با ریشه های عمیق تاریخی است.
اینکه یک ایرانی با همه تحولات و تغییرات و تاثیرگذاری های جهانی می تواند بوستان و گلستان سعدی مربوط به ۸۰۰ سال پیش را بخواند و درک کند و با نویسنده آن اشتراک معنا و هم فهمی داشته باشد یا شاهنامه فردوسی نوشته و تالیف شده در حدود ۱۰۵۰ سال پیش از این را بخواند و تمام زوایای حکایت های پند آموز و خرد ورزی های گذشتگان را با وجود توسعه و ترقی امکانات و تکنولوژی های روز همچنان قویتر تصویر سازی و برداشت مفهومی و ذهنی کند ، واقعا شگفت انگیز و افتخار آمیز است ، همین سرمایه و داشته های عظیم ملی و بومی و قابل دسترس و قابل فهم نسل های گذشته و حال است که سرمایه های گرانقدری برای آیندگانمان نیز خواهند بود .
فرهنگ و ادب و افتخارات تاریخی ، اعتقادات و برداشت ها و آیین های مشترک ما ،بزرگترین سرمایه ها و اعتبار های همه ایرانیان است که توجه ، گرامی داشت و حفظ توسعه آن ها می تواند آینده این ملت و مرز و بوم را همچنان قوی ، روشن سرپا و امیدوار نگاه دارد. امیدوارم همه ما با هوشیاری و حساسیت تمام نسبت به این امر مهم و حفاظت از داشته هایمان اهتمام لازم داشته باشیم .
در کنار صدها فایده و بهره دهی فضای مجازی و امکاناتی که برای کاربران ،هر روز در حال توسعه و نوآوری است ،جولان خبرهای فیک و ساختگی از اساس ، ترکیبی از راست و دروغ و انواع و اقسام بازنویسی ها و بازنشرها ، شناخت سره از ناسره و صحیح از فیک و ساختگی را برای فعالان این عرصه و طبعا برای مخاطبان و کاربران عادی به مراتب سخت و پیچیده تر کرده است .
گاهی متنی که در کانالی ،گروهی یا سایتی قبلا مطالعه کرده ای باز نشرش را چندی بعد در جایی دوباره مرور میکنی ، می بینی ساختار همان متن است ، نام نویسنده همان است ولی محتوا قدری تفاوت کرده است ، نکته های جدیدی در رد یا تایید بر آن افزوده شده است !!
این همه مختص به کاربران و فعالان مستقل نیست ، گاهی مصاحبه ای از شخصیتی سیاسی یا هنرمندی ، نویسنده ای و فعال اجتماعی در یک خبرگزاری رسمی منتشر ، منعکس و به سرعت فراگیر می شوذ ، مخالفت و موافقت ها ، رد و قبول ها و نقدها هم بدنبالش شکل می گیرد ولی فرد مصاحبه کننده و محوری که عقایدو دیدگاهایش به اشتراک گذارده اند ،موضوع مصاحبه را از اساس تکذیب می کند ، یعنی اینکه اصولا مصاحبه ای انجام نشده !!؟ قطعا آن خبرگزاری نزد رسانه ای های حرفه ای رسوا می شود و لطمه میخورد ، اما با کمال تاسف این عمل باعث می شود که فردی که مصاحبه به نام او ساخته شده با دیدگاه های دروغین و جعلی که به او نسبت داده شده است ، لطمه ای ماندگار و غیر قابل جبران ببیند ، چرا ؟ چون این متن جعلی منتسب ، برای سالها در فضای مجازی و رسانه ای می ماند و هر از چند گاهی باز نشر می شود و به هیچ وجه امکان حذف کامل یا پاسخگویی جامع برای آن وجود ندارد ، عوارض منفی این بهتان و خیانت رسانه ای همچنان ادامه خواهد یافت .
شاید این نوشه و یادآوری و هشدار تاثیری بر روند آن چه که می گذرد نداشته باشد ولی شاید بتواند قدری تامل ما را نسبت به محیط خود و آن هایی که از قبل شناختی در موردشان داریم بیشتر کنیم ، براساس آشنایی اولیه ، هرچیزی را نپذیریم ، اگر برایمان اهمیت دارد ، در حد ممکن ابتدا بررسی کنیم و بعد نسبت به آن واکنش نشان دهیم ، بارها دیده شده که داستانی ، ماجرایی ، اندیشه ای در مورد شخصی ، منعکس شده بعضی بلافاصله عکس العمل نشان داده اند ، حتی گاهی فحشی و ناسزایی هم حواله او کرده اند و پس از مدتی معلوم شده که داستان ارایه شده از اساس دروغ بوده !!؟
قطعا یکی از راه های مقابله با مطالب ساختگی و اخبر جعلی ، تامل بر محتوا و نیز توجه به ساختار و فضای نشر ان است ، آیا چنین سخنانی تا کنون از گوینده و طرف اصلی خبر دیده یا شنیده ایم ، آیا منبع خبر اولا شناخته شده است ؟ و اگر آشناست سابقه خوبی در رعایت امانت دارد؟ نفعی عایدش می شود ؟ آیا منبع خبری دیگری هم چنین محتوایی را منعکس کرده است ؟ این توجهات می تواند تا حدی مخاطب را در شناخت صحت خبر و مطلب منتشر شده کمک کند .
تعداد سیاسیون دستپاچه و عجول در کشور ما روبه افزایش است ، معمولا آن عده از افرادی که مسیر رسیدن به یک جایگاه سیاسی را به دللایل مختلف زودتر از روال معمول و گاهی میانبر طی می کنند و پختگی لازم را نسبت به جایگاهی که در آن قرار گرفته اند ندارند، در نقل قول ها و بیان خبرهایی که هنوز تمام و کمال راستی آزمایی نشده اند یا هنوز مسیر کامل یک روند و تحقق یک اقدام را طی نکرده و کامل نشده اند، پیش از موعد اعلام و افشا می کنند تا به زعم خود ، اعتباری ، شهرتی و جایگاهی در رسانه ها ، فضای مجازی و معادلات سیاسی کشور به دست آورند . این قبیل نوآموزان صحنه سیاست چندان توجهی هم به نوع پردازش قول و قرارها و وعده های ادعایی در رسانه هایی که منتظر چنین داده هایی هستند ، ندارند . همین امسال برای چندمین بار در یکی از کمیسیون های مجلس گفتگو و بحث اولیه در مورد فروش سربازی تحت شرایطی شده بود ، طبیعی است که معمولا نسبت به چنین خبرهایی طیف بزرگی از مخاطبان کنجکاوند و آماده شنیدن اخبار تکمیلی ، ولی قبلا ، چندین بار نظیر چنین اظهار نظرهایی شده بود ، چند نفری در کمیسیونی پیشنهادی داده بودند و بلافاصله ارگان های مسول و تصمیم گیرنده و اقدام کننده ،اعلام مخالفت کرده بودند و با این توضیح که اگر روزی قرار باشد چنین تصمیمی گرفته شود ، جای آن در حوزه فرماندهی کل قوا و ساختار نظامی کشور است ،همانطور که گفته شد این صحبت ها و احتمالا بررسی های اولیه بارها پس از اغلام نظر نهادهای مسول متوقف شده اند. سوال اینجاست که آیا نمایندگان ذیربط به ساز و کارهای رسیدن به تصمیم مرتبط را نمی دانند؟ یا لا اقل قبل از هر اقدامی ، بحث و نظرهای قبلی یا نگاه سازمان های ذیربط را پی چو نمی شوند که با پیش از موعد اعلام کردن تصمیمات احتمالی آینده! ، عده ای را برای چند روزی امیدوار و بلافاصله نا امید می کنند .
نماینده یا مسول دیگری از خرید تعدادی هواپیمای جنگی از کشور دیگر خبر می دهد ، پس از یکی ، دو روز بلافاصله سازمان نظامی مسول این خبر را تکذیب می کند ، چنین تکذیب محکمی نشان میدهد که نماینده یا مسول اعلام کننده خبر خریدسربازی ، یا خبر دروغی را اعلام کرده است یا خبر، ناقص و به سرانجام نرسیده و شاید هم محرمانه بوده است که برخلاف ضوابط موجود افشا کرده و به اصل موضوع لطمه زده است . در مورد رفع فیلترینگ پلاتفورم تلگرام هم نظیر همین اتفاق طی دو ، سه روز اخیر افتاده است ، یکی اعلام کرد که کار توافق با تلگرام تمام شده و به زودی رفع فیلتر می شودو بلا فاصله مسولان نهاد ذیریط در وزارت ارتباطات اعلام کردند ،تلگرام چهارچوب توافق بابت رعایت یکسری ملاحظات را نپذیرفته و کلا در حال حاضر هر گونه توافق متوقف است !۱؟
مثال ها فراوانند و نقش آفرین های عجول و دستپاچه برای رسیدن به شهرت و حضور در صحنه هایی رسانه ای رو به ازدیاد !