دُرج

وب نوشت سعید فانیان

دُرج

وب نوشت سعید فانیان

سیر موسیقی در جام جم

  1.  داستان پخش موسیقی در شبکه های مختلف سیما طی سالهای گذشته و فراز و فرودهای آن بسیار مفصل است و اطلاع از آن احتیاج به بررسی مفصل و بازگویی مدیران و کارشناسان زیادی دارد ولی چگونگی پخش موسیقی در شبکه جام جم که حدود ۷ هفت  سال مدیریت آنرا بر عهده داشته ام برایم قابل ذکر است . شبکه جهانی جام جم که مخاطب هدف آن ایرانیان خارج از کشور تعریف شده اند از ابتدا با رویکردی متفاوت در این زمینه شروع به فعالیت کرد .پخش آزمایشی شبکه حام جم در ماه های مهر و آبان ۱۳۷۶ و عصرها روزی حدود چهار ساعت شروع شد و در ۲۶ آدرماه پخش رسمی شبکه در آنزمان با مدیریت محمد علی ایزدی  و ریاست آقای دکتر لاریجانی بر صدا و سیما و با حضور آقای سید محمد خاتمی رییس جمهور وقت آغاز شد .در آنزمان در صد زیادی از چند ساعت پخش شبکه به موسیقی و البته بیشر موسیقی ایرانی اختصاص داشت ، سازها و آلات موسیقی بخوبی نشان داده می شد و در مراسم رسمی افتتاحیه نیز به همین نحو چند اجرای موسیقی وجود داشت . 
  2. نشاندادن سازها و گروه نوازندگان که البته در شبکه های داخلی وجود نداشت چنان بازتابی داشت که بسیاری اجراها را روی نوار وی اچ اس ضبط میکردند و در داخل کشور به دوستان و آشنایان خود میدادند برای مثال یکی از اجراهای معروف اجرای دو صدایی ترانه ای کاروان با خوانندگی محمد اصفهانی و علیرضا عصار و حضور نوازندگان زن و مرد بود که بصورت زنده در استودیوی جام جم اجرا شد و بارها باز پخش شد . این روند با شتابی کمتر ادامه یافت و به دلیل برخی فشارهای داخلی از حجم موسیقی کاسته شد . به مرور اجراها تنها به مناسبت های جشن و اعیاد  منحصر شد . 
  3. در شروع مدیریتم در شبکه جام جم پخش زنده موسیقی در مناسبت های خاص و البته با تصویر غالبا لانگ شات گروه موسیقی ادامه یافت. ولی بازهم شبکه جام جم برای پخش موسیقی از شرایط بهتری نسبت به شبکه های داخلی برخوردار بود . در اواخر ریاست آقای لاریجانی و اوایل ریاست آقای ضرغامی بر صدا و سیما پخش تصویر آلات موسیقی بطور کلی ممنوع شد . حداقل دو بار به تفصیل روند پخش موسیقی در شبکه جام جم و ضرورت برخورد بازتر در این شبکه را به ریاست وقت ( آقای ضرغامی ) یادآور شدم با این استدلال که اولا این مسیری است که بنابر نیاز طی شده و قطعا بر اساس چهارچوب های پذیرفته شده سازمان ، صلاحدید و مجوز بوده است ، ثانیا وقتی فرزندان ایرانی خارج از کشور طی هفته کلاس اجباری موسیقی در مدارس  خود دارند آیا بهتر نیست کودکان و نوجوانان ایرانی با نوا و در عین حال ابزار و آلات موسیقی ایرانی که بخشی از فرهنگ و هویت ایرانی آنها را تشکیل میدهد آشنا شوند؟ ،
  4. در هربار رییس سازمان بر اهمیت موضوع تاکید کرد و قرار شد موضوع دنبال و چاره جویی شود ولی اتفاق جدیدی نیافتاد و روند امور شرایط را بازهم سخت تر کرد بنحوی که اگر اینک در مناسبت خاصی بطور موردی تصویر ساز ایرانی روی آنتن پخش شبکه های سیما رود به سوژه ای برای سایر رسانه ها تبدیل میشود . بحث موسیقی در صدا وسیما بحث مفصلی است به قدمت سابقه و تاریخ صدا وسیما و به گستره ضوابط مختلف اعلام شده و سلایق متعدد اعمال شده از طرف مدیران و مسولان طی بیش از سه دهه گذشته که امیدوارم به مرور به سرانجام مطلوب و مورد نیاز و توقع جامعه برسد.

مجری تهیه کننده در سیما

رویه غالب صدا وسیما طی سالهای گذشته تفکیک کار تهیه کنندگی و اجرا بویژه در برنامه های زنده بوده است  . البته مواردی نیز به تشخیص شبکه ها خلاف این رویه اعمال میشود. واقعیت این است که برای هر شغل و مسولیتی شرح وظیفه ای جداگانه تعیین شده و بر آن اساس قلمرو کارها تفکیک شده است تا تداخلی رخ ندهد . در جریان اجرای برنامه سومین جشنواره سیما در مرکز همایش های بین المللی صدا و سیما که در آستانه میلاد حضرت محمد ( ص ) با حضور جمع زیادی از هنرمندان سینما و تلویزیون و با اجرای آقای احسان علیخانی به روی آنتن رفت ،مجری برنامه حین اجرا از اینکه همزمان مجری و تهیه کننده برنامه است ابراز خوشحالی کرد و ضمن نقد نظر کسانی که مخالف این همزمانی هستند شیوه همزمانی اجرا و تهیه کنندگی را مثبت دانست . در ادامه برنامه که هنرمندان زیادی نه فقط به دلیل برتری در جشنواره بلکه به دلیل نوعی دلجویی از هنرمندان حوزه های مختلف در پایان ده سال مدیریت آقای ضرغامی حضور داشتند اتفاقی در اجرا  رخداد که یکبار دیگر ضرورت تفکیک وظایف بویژه در برنامه های زنده را گوشزد کرد.

 طی برنامه در چند مورد مجری خطاب به حضار نکاتی راگفت که چندان شایسته این جمع نبود . اگر برنامه تهیه کننده مستقلی می داشت  وی در حین اجرا تذکرات لازم به مجری میداد که سطح برنامه و حضور هنرمندان را و مهمتر از همه پخش سراسری را رعایت کند . در اواسط برنامه اتفاقی افتاد ، برق  رفت ،سالن همایش ها تاریک شد ،برای لحظاتی سیاهی روی آنتن پخش رفت و برای حدود پنج دقیقه اجرا متوقف شد و برنامه بطور کلی رها شد. مجری در تصویر نبود و خلاصه برنامه زنده و سراسری با حضور مدیران صدا وسیما و جمع زیادی از هنرمندان کشور لطمه فراوانی خورد ، واقع امر این است که اگر علاوه بر مجری که تکلیف و وظیفه اجرای برنامه روی آنتن بر عهده اوست یک تهیه کننده مستقل از ابتدا حضور می داشت می توانست از بهم ریزی برنامه جلوگیری کند یا اگر مشکلی پیش می آمد هدایت کل برنامه را برعهده داشته و سریعتر و بهتر امور را رفع و رجوع کند .باید بپذیریم که تعریف مشاغل تخصصی تلویزیونی و تفکیک هرکدام بنابر ضرورت و اهمیت موضوع بوده و افراد هرچند هم که توانمند باشند بهتر است چهارچوب های تخصصی را بپذیرند، در حوزه های تخصصی و تجربی خود قدم بردارند تا هم احترام و اعتبار خودشان محفوظ باشد و هم شان و احترام بینندگان ملاحظه و رعایت شود .

قضا در سیما

 سهم قضا در سیما به نسبت سایر موضوعات بسیار کم و نا متناسب است . بینندگان سیما بجز خبر جلسات قوه قضاییه که آنهم به شکلی تکراری و یکنواخت ارایه میشود و گاهی برنامه ای تولیدی کم بیننده ، طی هفته اطلاع و آگاهی بیشتری از مسایل ، مشکلات ، فعالیت ها ،ضعف ها و اقدامات این بخش از حاکمیت نمی یابند . گزارش هفتگی سخنگوی قوه قضاییه و پخش موردی چند دادگاه که بیشتر جنبه سیاسی داشته است طی سالیان گذشته حداکثر حضور مسایل قضایی در سیما بوده است .این روند طی سالهای گذشته بوده است و همچنان ادامه دارد . 

گاهی به نظر میرسد اعلام خبر مرتبط به جلسه مسولان قوه قضاییه شکلی است که بار خبری و ارزش خبری چندانی نداشته است و صرفا برای رعایت سهم حداقلی این قوه مهم به آن پرداخته می شود در صورتیکه موضوع قضا ، مسایل قضایی بین مردم ، روند رسیدگی به شکایات و مشکلات روز مره مردم امری بسیار مهم است همچنین اطلاع یافتن مردم از چگونگی فعالیت های قوه قضاییه ، برخورد با تخلفات درونی این مجموعه ، روند رسیدگی به شکایات ، مراحل کار و نتایج حاصله بسیار مورد نیاز مردم است . برخلاف انتظار تا کنون مردم ما کمتر شاهد حضور دوربین تلویزیون در دادگاه ها و انعکاس چگونگی رسیدگی به دعواها ، شکایت ها و حل و فصل اختلافات بوده اند . مشکل و کمبود مطرح شده مختص زمان حال و شرایط امروز نیست بلکه همواره با بهانه های مختلف از حضور خبرنگاران و دوربین تلویزیون جلوگیری میشود و با کمال تاسف از جانب تلویزیون نیز تلاش جدی برای رفع این خلا صورت نمیگیرد . به راستی تا کنون چند مستند از مراحل کار یک پرونده و چگونگی اعلام و اجرای حکم در قوه قضاییه به نمایش درآمده است ؟. 

سالها پیش گزارشی مستند با نام طلاق به سبک ایرانی توسط یک ایرانی برنامه ساز در خارج از کشور که ظاهرا با هماهنگی مسولان وقت قوه قضاییه تهیه شده بود در شبکه های دیگر کشورها به نمایش درآمد که البته حاوی نکات مختلفی اعم از مثبت و منفی بود اما در داخل شاهد برنامه هایی از این دست نبوده ایم ، اینکه دلیل این خلا و کمبود به موانع سنگین جلوی پای تهیه کنندگان و تولیدکنندگان مربوط است یا مقررات سخت و یا کم توجهی مسولان ذیربط در قوه قضاییه ،هرچه که هست مردم ما نسبت به روند امور قضایی کشور ، اقدامات ، اصلاحات درونی ، برخورد با تخلفات درون دستگاه قضایی و چگونگی رسیدگی ها کم اطلاع و در بسیاری از موارد بی اطلاع هستند و جای تعجب است که برای برون رفت از این وضعیت تلاشی صورت نمیگیرد .