محدودیت ها ، چهارچوب های تنگ یا تعریف نشده ، مچ گیری های جابجا یا نابجا تا دلتون بخواهد داریم ولی در عوض آزادی های بی حساب هم برای سخن های بی حساب و کتاب ، حرف های صدمن یک غاز ، تحلیل های آبکی ، روشنفکری های زورکی ، پیش بینی های چپکی و عرض اندام های پفکی هم به هر میزان که بخواهید در فضای عمومی جامعه فراهم است .
آقایی که سال ها در خارج بوده و هنوز هم هست به اعتبار اینکه زمانی مشاور فلان هیات مذاکره کننده بوده ، بدون اینکه مشکلات درون جامعه را لمس کند ، زمستان سرد برای اروپا و در عوض شرایط نرم و گرم برای داخل پیش بینی کرد ، همان که دقیقا خلافش اتفاق افتاد ، اما یکبار یک مسول از او نپرسید که چرا این چنین حرف میزنی یا اصولا تو چرا برای مقوله های این چنینی حرف میزنی در همان محیط گرم زمستان سرد خارجت بمان و همانجالذت ببر
نماینده که با محاسبات دقیق ریاضی طبق گفته کارشناسان تنها ۴چهار درصد از آرای مردم را از آن خود کرده ، در مورد مسایل سیاست خارجی و روابط با دیگر کشورها حرف های بی ملاحظه ای میزند که عواقب و پیامدهایش را باید ۹۶ درصد دیگری که به او رای نداده یا اصولا چنین کسی را نمی شناسند بپذیرند والزاما بهایش را بپردازند !!
آقای تصمیم گیرنده برای فضای مجازی با افتخار میگوید یا بقول خبری ها اعتراف میکند که دو پسرش در انگلستان مقیم اند و همانجا همسر اختیار کرده اند یعنی اینکه گل پسران از فضای باز رسانه ای و به دور از فیلتر و فیلترشکن کشور محل اقامت روزگارشان را در جوار مرقد مرحومه ملکه الیزابت دوم به خوشی و خرمی روزگار را می گذراند!۱ و لی زمان تصمیم گیری برای رفع فیلترینگ همین پدر صادق و پرمحبت برای فرزندان ،مخالف ، موافق ، مخالف موافق ها ، موافق مخالف ها و. . . موضع میگیرد اما طبق گفته مشاراالیه بچه ها به حمدالله پسران خیلی خوبند .!؟
نماینده دیگری که زمانی در حوزه انرژی هسته ای مسولیتی داشته به راحتی می گوید از مقطع هسته ای شدن عبور کرده ایم ، خوب اگر اینطور است که کار تمام است ، دیگر جنگ و دعوا و معامله و مذاکره و مصاحبه نیاز نداریم !!؟
مداحی هم در یکی از استان ها در مراسمی هرچه دلش میخواهد نثار مقامات یکی از همسایگان میکند و آن ها سفیر ایران را میخواهند و به او تذکر می دهند ، خوب مشخص است ، وقتی بعضی از مداحان در مراسم های مذهبی کلی قصه و حکایت های بافتنی و تخیلی به امامان و شخصیت های مذهبی و مورد احترام مورد نسبت می دهند و با اخطار و تذکری هم روبرو نمی شوند ، در سایر حوزه های غیر مرتبط نیز دخالت می کنند، چون اصولا درک درستی از منافع ملی و ضررها و هزینه های بین المللی ندارند .
در خبرها آمده بود که معاونت سیما سرپرست شبکه اینترنتی جام جم را منصوب کرد ، این یعنی انحلال و پایان شبکه جهانی جام جم ، بعد از ۲۷ سال فعالیت که حدود دو دهه آن در اوج بود .
اعمال مدیریت نا آشنا به نیازها و ذائقه مخاطب یعنی اینکه شبکه جهانی جام جم ، تنها رسانه عام فرهنگی و اجتماعی فارسی زبانی را که از داخل برای ایرانیان و فارسی زبانان خارج از کشور بسیار آشنا و صمیمی بود ، به جای تقویت مدیریت ، برنامه ریزی صحیح و برقراری ارتباطات به روز ، از یک شبکه ماهواره ای فراگیر با پوشش کامل مناطق هدف به بستر اینترنت تبدیل کنند ، کاری که با مقدماتی سه ، چهار ساله مانند کم توجهی و نادیده گرفتن مقتضیات مخاطب آن سوی مرزها شروع شد و درست زمانی که دیگران با اهداف و مطامع سیاسی و فرهنگی خاص به دنبال جلب مخاطب ایرانی و فارس زبان هستند به آن جامه عمل پوشاندند .این اتفاق در حالی در داخل می افتد که این روزها خبر از شروع به کار شبکه فارسی تی آر تی ( T R T ) ترکیه و همچنین بازگشت شبکه من و تو به صحنه فعالیت و جذب مخاطب در میان است . این تصمیم مدیریتی در زمانی این چنینی و با نظر داشت جمیع ابعاد قطعا غیر کارشناسی و بسیار عجیب به نظر می رسد .
اینکه اعتراضات سال ۱۴۰۱ و تضییقات فراهم شده در آن سوی آب ها ، بر میزان مخاطبات خارج از کشور تاثیر منفی گذاشته است ، تردیدی نیست ، ولی توانمندی ها و امتیازات شبکه ایرانی جام جم از ابتدا با دیگر شبکه های فارسی زبان قابل مقایسه نبوده و نیست ، از جمله موارد قابل ذکر اینکه :
-فراهم بودن پهنه و گستره پخش شبکه در اروپا ، آمریکا و آسیا با اختصاص و تفکیک سه شبکه که تلاش داشتندبا درکی محیطی و تطبیق زمانی برنامه ها ( کنداکتور ) متناسب با زمان منطقه و محل اقامت مخاطب تنظیم و پخش شود .
-مخاطبان در هر کجای جهان امکان ارتباط زنده در برنامه های مختلف را داشتند و ارتباطی نزدیک تر و کاربردی تر حاصل می شد. .
-دسترسی آسان به فرهیختگان ، اندیشمندان و هنرمندان داخل کشور یک مزیت برای شبکه و رقابت ناپذیر برای دیگر شبکه های ماهواره ای فارسی زبان بود .
-در اختیار داشتن و دسترسی به آرشیو بسیار گسترده صدا و سیما و محصول سال ها تولیدات شبکه های سیما در همه حوزه ها ، امتیازی خاص و انحصاری در اختیار بوده است که سرمایه ای بزرگ به شمار می رود .
ایرانیان خارج از کشور به دلیل داشتن فرهنگ و اصالت تاریخی و تمدنی ایرانی در هرکجا که باشند ، با همه تاثیری که از جغرافیای محیطی می پذیرند ، همچنان شباهت های درخور توجهی با مردمان کشورهای محل سکونت خود دارند ، خانواده همجنان در میان غالب ایرانیان یک اصل است و هموطنان ما همچنان خانواده محور هستند . برای پخش و استفاده از تولیدات فرهنگی ، تلویزیون می تواند رسانه خوبی برای خانواده ها باشد ولی اینترنت چنین چیزی نیست .
اصولا پخش برنامه های تلویزیون در بستر وب و از طریق اینترنت به جای پخش ماهواره ای به هر دلیل که باشد ، در یک تراز و قابل مقایسه نیست ، شما یک خط را در اختیار دارید که در میان میلیون ها مورد مشابه ، چندان قابل اعتنا نخواهد بود ، دست کم تا امروز این شیوه پخش نتوانسته که مشابه یک برودکاست ماهواره ای عمل کند و مورد پذیرش قرار گیرد و رقیبی در برابر دیگران تلقی شود .
به راستی کدام کشور را سراغ داریم که تنها شبکه بین المللی به زبان اصلی مردمش را که به قصد هموطنان و همزبانان آن کشور تدارک دیده شده و برای خود سابقه و ارتباطاتی فراهم کرده است ، به دلایلی نامعتبر و برداشت های غیر کارشناسی همه سوایق ، تجربیات ، ارتباطات و سرمایه های سال های فعالیت هایش بهاین نحو نادیده گرفته شود.شاید گفته شود که این صرفا یک تغییر شکل در پخش است ، ولی حد اقل دانش رسانه ای و نیز توجه به سوابق کار و اقدامات مشابه در دیگر کشورها ، ناپختگی و غیر حرفه ای بودن چنین تصمیمی را بر ملا می کند .
گاهی برخی مسولان و دست اندرکاران صدا و سیما ، هزینه بر بودن و کم مخاطب بودن شبکه را دلیل تبدیل وضعیت و به نوعی تعطیلی غیر رسمی آن برشمردند . خوشبختانه صدا و سیما به عنوان یک رسانه عام و فراگیر همواره در معرض دید مخاطبان و نقادان و کارشناسان قرار دارد و مخاطبان شاهد چگونگی کارکرد و میزان مطلوبیت یا عدم مقبولیت کارکرد این دستگاه عظیم و پر هزینه هستند .
اگر بحث بر سر کم شدن مخاطب است ، باید گفت بنابر اقرار مدیران رسانه و همه کارشناسان سال هاست که صدا و سیما مرجعیت رسانه ای خود را در بسیاری حوزه ها از دست داده است و کم شدن مخاطب در مقایسه با سال های گذشته در باره شبکه های داخلی نیز اتفاق افتاده است ، در باره تعدادی از شبکه هایی که به زبان های خارجی برای خارج از ایران پخش می شود ، نیز این نکته صدق میکند که می توانند شبکه های موازی و مشابه را تعطیل کنند و بر تنوع و کیفیت شبکه دیگر بیفزایند.
در باره بالا بودن هزینه ها در صدا و سیما که بحث درستی است ، علاوه بر حذف شبکه های موازی و مشابه با حذف فعالیت هایی که اصالتا تکلیف صدا و سیما نیستند و نیز تعدیل نیروهای فراوانی که در سال های گذشته اغلب بدون امتحان و تخصص لازم به کار گرفته شده اند و نیز جلوگیری از ورود بی رویه نیروها در این حوزه می توان خدمت اساسی به سازمان و نیز دولت بابت بودجه عمومی کرد ، سال هاست که کارمندان بازنشسته صدا و سیما در باره حقوق پایین خودمعترض هستند و از این بابت به شیوه های مختلف مشکلات خود را به اطلاع مدیریت سازمان رسانده و می رسانند ، بنابراین اگر پر هزینه بودن صدا و سیما را یادآور می شوم ،منظورم تداوم به کارگیری و نیز انباشت نیروهای انسانی در سالهای گذشته است ، نه سطح دستمزدها ، از طرف دیگر ، صرف هزینه هایی است که به دلیل تعریف رسانه عام و فراگیر صوتی و تصویری و انحصاری بودن صدا و سیما در این وظیفه و رسالت سازمانی نمی گنجد .
نکته حایز اهمیت و لازم به یادآوری ، موقعیت خاص شبکه جهانی جام جم به لحاظ فارسی بودن ، ایرانی بودن و ارتباط موثر داشتن با ایرانیان به داشتن با ایرانیان به ویژه در سال های ۱۳۷۶ تا نزدیک به دو دهه ( بیش از ۱۵ سال ) است که بدون تردید مهمترین راه و امکان ارتباطی کشور با ایرانیان خارج بوده است. متاسفانه در حال حاضرنهادی موثر ، سازنده و فعال در ارتباط با ایرانیان با خارج از کشور فعال نیست . در مدت بیش از یک دهه گذشته در دولت های گذشته نیز ساز و کار دقیق و درستی در این زمینه فراهم نبوده است . دولت حاضر هم آن قدر ناترازی به ارث رسیده را معرفی می کند که بعید است گوش شنوایی درباره این ناترازی و سازماندهی ارتباط با ایرانیان داشته باشد .
امیدوارم با توجه به حساسیت موضوع و اهمیت مردم ایران در هرکجای جهان توجهات به این موضوع نیز جدی تر اعمال و برای ساماندهی و عقب نیافتادن رسانه انحصاری و موظف صدا و سیما ، همچنین ارتباط نزدیکتر با ایرانیان که سرمایه های پر افتخار و ارزشمند ، این آب و خاک هستند ، برنامه ریزی شود .
منتشر شده در روزنامه شرق - ۶ دی ماه ۱۴۰۳
این روزها هم زمان با اخبار تحولات سوریه که خود مجموعه ای از خبرهاست ، خبرهایی از تفییرات وسیع در بافت حاکمیتی سوریه پس از حاکمیت خاندان اسد ، اشغال ، تصرف ، آزاد سازی ، تجاوز ، تعدی ، آوارگی ها ، برگشتن پناهندگان و تحلیل و تفسیرهای مختلف
حملات پی در پی اسراییل به مناطق مختلف و زیر ساخت های نظامی و همچنین صنعتی سوریه و سرمایه سوزی وسیع که باز سازی و آبادانی این کشور را برای سالیان درازی به تعویق می اندازد ، از سوی دیگراظهار نظرهای مقامات کشورهای منطقه ، تفسیرها و تحلیل های کارشناسان سیاسی و اقتصادی با در نظر گرفتن منافع ملی کشور و وطن خود یا علایق و سلایق سیاسی و حزبی ، ، ، چند روز پیش شبکه خبری C NNامریکا گزارشی تلخ و بسیار تاثیر گذار از یکی از آخرین زندانیان بازمانده در زندانی مخوف در سویه مخابره کرد و طی آن یک زندانی را در تصویر نشان داد که از اینکه بعد از سال ها رنگ آفتاب را دیده و آزاد شده در حالیکه به دو تن از عوامل خبری در طرف راست و چپ خود تقریبا آویزان شده بود و از این موقعیت آزادی شوکه شده بود شور و شعف خاصی از خود نشان میداد ، گزارش یاد شده ،عواطف میلیون ها مخاطب سی ان ان را تحریک و آن ها را منقلب کرده بود ، امروز خبرگزاری ها گزارش دادند که فرد یاد شده در واقع یک شکنجه گر زندان بوده که به دلیل ترس به اعماق زندان خزیده و نهایتا به عنوان زندانی جا مانده توسط خبرنگار کشف شده ، ، ، البته این تقلب و تحریف از جانب تیم خبری نبوده ولی خیلی ها از جمله ایلان ماسک در این موردبه سی ان ان طعنه زدند .
در لا بلای تحلیل های متعددی جازسازی بعضی جملات یا گنجاندن برخی نکات که هیچ سنخیتی با بقیه ندارد مشاهده میشود ، مشخص است که تعدادی رند با اهداف خاص چنین دستکاری هایی می کنند ،این موارد طبعا در نقل های غیر مستقیم صورت میگیرد تا کانال ها و سایت های حرفه ای خبری
مخاطبان خبرها و تحلیل ها به طور طبیعی همه کارشناس رسانه نیستند یا فرصتی و گاه اهمیتی برای باز بینی و بررسی صحت و سقم مطالب ندارند ولی اصولا برای مخاطبان عموم رسانه ها به ویژه مطالب نقلی و غیر مستقیم پیشنهاد میکنیم قدری با تامل و دقت بیشتر به محتوا ، تناسب مطالب ، منبع خبر و فراوانی و تکرار آن مورد توجه کنیم.