شبکه سه عصر جمعه ۱۳ اسفند ماه ۱۴۰۰برنامه زنده ای داشت با عنوان سیاست خارجی ، از سوابق ، چند و چون برنامه و اینکه آیا برنامه زیر نظر معاونت سیاسی صدا و سیماست یا خیر ، اطلاعی ندارم ، لذا صرفا در مورد آن بخشی از برنامه که ملاحظه کردم ،نکاتی را مطرح میکنم
در برنامه که موضوع آن جنگ جاری میان روسیه با اوکراین بود ، سفیر جمهوری اوکراین از طریق ارتباط اینترنتی میهمان برنامه بود ، البته ارتباط چند بار بدلیل اختلال در اینترنت دچار قطع و وقفه شد و امکان گفتگوی مفصل فراهم نشد . در دقایقی که مجری با سفیر اوکراین گفتگو میکرد ، با بیان محکومیت گسترده روسیه به دلیل جنگ با اوکراین دو بار پرسید، چرا اوکراین در این سال ها هاجم به یمن و سرکوب مردم آن کشور توسط عربستان را محکوم نکرده است، همچنین با اشاره به حمایت کشورهای اروپایی از مردم اوکراین و محکومیت روسیه تاکید کرد آیا این سیاست دوگانه و تبعیض نیست ؟ البته سفیر اوکراین نکاتی کلی گفت از جمله اینکه شرایط و ابعاد جنگ ها با هم متفاوت است . ( حدود همین مضمون ) و اضافه کرد که در جهان تنها چند کشور ازروسیه دفاع کرده اند مثل ونزولا و سوریه و اضافه کرد که کشور ایران هم تهاجم روسیه را محکوم نکرد.
خیلی روشن نیست که هدف برنامه مورد اشاره چی بود . مجری میخواست دیدگاه خود و برنامه مبنی بر حاکمیت سیاست های دوگانه بر روابط بین الملل به ویژه تفکر آمریکا و اروپا را به مخاطبان داخلی یاداور شود که قبل از گفتگو به مخاطب یادآوری شده بود یا روی آنتن زنده به نوعی به سفیرتفهیم کند که وقتی خودتان آنجوری عمل میکنید ، اینجوری هم سرتان میاد .!!
معمولا ، اگر سیاست مداری دیگران را به چالش دعوت کند یا فراخوانی بدهد وخبرنگارانی را برای گفتگو و توضیح سیاست های خود به برنامه دعوت کند ، پیش آمدن چالش هم امری طبیعی است چون دعوت کننده خود با آمادگی لازم در برنامه شرکت کرده است، اما اگر ازطرف دعوت کرده ایم تا سیاست ها و مواضع کشورش را بازگو کند و با مواضع او آشنا شویم به سوالات مجری و کارشناسان نیز پاسخ دهد ، معمولا در اینگونه موارد تا حدی رعایت شرایط میهمان هم لازم است ، از کسیکه در کشورش روزانه صدها نفر کشته و هزاران نفر آواره میشوند نمی توان انتظار داشت بگوید راست میگویید به راستی چرا غالب کشورها در تبلیغات و اعلام مواظع طرف ما را گرفته اند.؟ یا دشمن مهاجم به کشوری که نمایندگی آنرا دارد به شدیدترین نحو ممکن محکوم نکند .
آیا بهتر نبود که مجری محترم لابلای صحبت ها اظهار تاسفی هم بابت کشته و مجروح شدن افراد زیادی در اوکراین داشته میکرد ؟ یا لا اقل برای حفظ بیطرفی به طورکلی ابراز تاسفی بابت مردمان بیگناه و بی پناهی که در جنگ کشته ، مجروح و آواره میشوند ، بشود. اینکه آمریکا در بسیاری از اتفاقات از جمله جنگ های متعدد در گوشه و کنار جهان، آمریکا سهم و نقش دارد و درتحولات اوکراین هم به دلیل فراهم کردن مقدمات تنش و دخالت مستقیم و حمایت از گروه هایی در داخل اوکراین سهم دارد قابل قبول است ، آیا در کنارش نباید سهم و نقش روسیه را نیز یادآور شد و در مورد اصل تهاجم ، آسیب های وارده به مردم و زیرساخت های اوکراین و ادامه یافتن جنگ روسیه را نیز مورد سوال قرار داد .؟
تهاجم روسیه به اوکراین طی یک هفته ای که از آغاز آن میگذرد واکنش ها ، پیامدها و حاشیه های وسیع و متفاوتی داشت، تحلیل ها ، برداشت ها، سوالات و ابهام های زیادی به همره داشت که به برخی از آنها در ادامه اشاره میکنم
-- روسیه به دلیل تهاجم و پیش دستی در حمله بدون تردید به عنوان کشور مهاجم مورد نقد ، اعتراض و محکومیت افکار عمومی مردم غالب کشورها قرار گرفته است .
-- به نظر میرسد انچه که تاکنون صورت گرفته و در پیش روست خارج از پیش بینی و انتظار روس هاست ، آنها فکر میکردند که اشغال یا تسلیم شدن اوکراین آسانتر و کم هزینه تر از این باشد ، کشوری که تا پیش از جدایی و استقلال از شوروی سالیان متمادی بخشی از آن بوده و سران روسیه به زیر و بم و چند و چون توانایی های نظامی اوکراین اشراف داشتند .
-- حاکمان اوکراین نیز با توجه به روابط نزدیک و رفاقت هایی که بعد از تغییرات و تحولات سالهای گذشته با حمایت غرب داشته اند، توقع داشتند از ابتدای تهاجم روسیه از حمایت همه جانبه آنها به ویژه به لحاظ نظامی برخوردار شوند ، حمایت ها ابتدا بسیارکند و کم رنگ بودند ،وبه مرور افزایش یافتند ولی تا اینجای کار مستقیم نبوده است .
-- اعلام تحریم های روسیه از جانب کشورهای اروپایی و آمریکا بسیار گسترده شده و در حال افزایش است ، به نظر میرسد ، روسیه فکر میکرد طی چند روز به اهدافش میرسد و کار به تحریم های گسترده و حین تهاج و عملیات جنگی نمی کشد .
-- تحریم های نظامی ، سیاسی و اقتصادی در این گونه جنگ ها طبیعی است ولی تحریم های ورزشی برای تیم ها و ورزشکاران روسی حتی ورزشکاران پارا المپیک تقریبا غیر قابل پیش بینی بود و در این گستره قابل انتظار نبود .
-- بر ملا شدن تعابیر نژاد پرستانه و تبعیض نژادی در فرهنگ جاری غرب و از زبان بسیاری از خبرنگاران شاغل در غول های خبری غربی جهان از پیامدهای متفاوت جنگ مذکور بوده است ، اینکه خبرنگاران و مجریان متعددی در رسانه ها آوارگی ، جنگ زدگی و پناه جویی را برای مردمان خاورمیانه و کشورهایی همانند ، افغانستان ، عراق و سوریه ، عادی و پذیرفتنی بدانند ولی در مورد اوکراین و مردمانش که به تعبیر آنان همانند خودشان ( سایر اروپاییان ) سفید پوست با چشم و موی رنگی هستند غیر قابل باور و غیر پذیرفتنی است .
-- در میانه جنگ حضور منسجم نظامیانی از چچن در صف اول نیروهای روسی با شکل و شمایل مسلمانی و تبلیغات و تاکیدات، افراطی و شدیدا حمایت گرایانه از برنامه های پوتین در نوع خود عجیب بود و متاسفانه بیش از پیش چهره چچنی ها را خراب کرد .
-- همانطور که پیش بینی می شد پیامد های مخرب اقتصادی جنگ برای روسیه فراوان خواهد بود ، حتی برخی از کارشناسان این عملیات را ناشی از فریب خوردن روسیه از غرب و پوست خربزه زیر پای او رفتن ، تعبیر کردند . با این همه پیامدهای منفی اقتصادی جنگ برای اروپا نیز جدی خواهد بود . کشورهای اروپایی بیش از هرچیز به انرژی روسیه نیازمند هستند ، برای مثال کشور صنعتی آلمان حدود ۵۰ درصد از نیاز گازی خود راتا کنون مستقیما از روسیه تامین کرده است .
-- برخی از کشورهای غربی یا متحد غرب به بهانه تهاجم روسیه به اوکراین برخلاف رویه قبلی به افزایش فوق العاده بودجه نظامی خود پرداختهاند . جمهوری آلمان در همین ارتباط بودجه خود را ، ۱۰۰ میلیارد دلار افزایش داد . کشور ژاپن نیز بر بودجه نظامی خود افزود .
-- برخورد با رسانه ها ، حمله روسیه به برج های رادیو تلویزیونی اوکراین ، تعطیل ، متوقف و ممنوع کردن پخش شبکه های تلویزیونی و سایر رسانه های روسی در کشورهای غربی از نتایج جنگ اخیر و البته خلاف شعارها و ژست های تبلیغاتی هر دو طرف بوده است .
۲۲ بهمن ماه امسال ، چهل و سومین سالروز پیروزی انقلاب در سال ۱۳۵۷ بود . تا یک دهه پیش در بزرگداشت ها و سالگردها صحبت از جوان بودن و کم تجربگی انقلاب می شد . اما اینک ۴۳ سال از عمر انقلاب میگذرد ، ۴۳ سالگی ، زمان پختگی است و فرصتی است که باید مسیر گذشته بررسی ، بازخوانی ، ارزیابی و رفع عیب شود .
در حوزه اقتصاد به همه دلایلی که اقتصاددانان خوب میدانند و مردمان جامعه هم به خوبی می فهمند و در زندگی روزمره لمس میکنند ، اکثریت مردم اوضاع خوبی ندارند ، عده معدودی به دلیل رفاه زیاد اصولا درکی از شرایط ندارند و عده ای نیز گرفتار نان شب و معیشت روزمره خود هستند. با این تفاسیر بیشتر گفتن از حوزه اقتصاد در حیطه و تحصص کسانی است که اشراف به علم اقتصاد و شناخت دقیق از شرایط کشور دارند ، اما نکته مورد توجه ما در این یادداشت برمیگردد به آنچه که در دیپلماسی عمومی ، فضای تبلیغات رسمی و وظایف رسانه ای دولت و کل حاکمیت میگذرد .
فضای مجازی با امکانات فراوانی که در اختیار کاربران ، شهروندان و آحاد افراد جامعه گذاشته است ، روزانه هزاران خبر و نظر از اوضاع و احوال منتشر و منعکس میکنند که با قبول اینکه تعدادی و درصدی از این حجم دروغ است ، ساختگی است ، کار دشمنان ، رقبا و مخالفان است ، چراآنهایی که نسبت به اداره جامعه وظیفه و مسولیت دارند ، در قبال بقیه سوالات و ابهامات پاسخگویی و نسبت به رفع شبهات احتمالی ان تعداد از دروغ ها و تبلیغات دیگران و شفاف سازی آنها اقدام نمیکنند،؟ درست است که مردم به دلیل روزمرگی و گرفتاری نسبت به مسایل مختلف طی زمان ، بطور نسبی فراموش کار هستندولی تداوم مشکلات و افزایش ابهامات اتفاقا باعث میشود که اگر در گوشه و کنارکار اقدام مثبتی هم صورت میگیرد ، تحت الشعاع سایر موارد دیده نشود. در همین دو ، سه روز گذشته موضوعات متعددی در رسانه های داخلی منتشر و مطرح شد که چند تای آنها عبارتند از :
مرمت و تعویض سنگ قبر نیمایوشیج و اشاره به مساعدت شهردار بر روی سنگ قبر ( !؟ ) یعنی چند سال دیگه هم شهردار بعدی یادگاری جدیدی بنویسد. . آیا این خبر صحت دارد؟ با پول بیت المال یادگار نویسی ؟ خبر دیگه انتشار تصویر وارونه بودن پرچم ایران روی میز مذاکره کنندگان ایرانی ؟ کسی تا بحال از صحت و سقم موضوع گزارش نداده ، به فرض صحت گزارش و بی توجهی طرف مذاکره ، یکی از اعضای پرتعداد هیات که معمولا وظیفه تشریفات ، هماهنگی و تبلیغات را بر عهده دارند نباید حد اقل خاصیت حضورش در هیات توجه به همین جنبه ها باشد . ؟
در چند روز گذشته خبری از مجاری رسمی منتشر شد مبنی بر پس گرفتن لایحه همسان سازی حقوق بازنشستگان و کارمندان که توسط دولت قبل به مجلس ارایه شده بود ، در شرایطی که هر روز شاهد اعتراضاتی از صنوف مختلف نسبت به کمی حقوق دریافتی شان هستیم ،توضیح ندادن و شفاف نشدن چرایی این اقدام ، و برنامه احتمالی اصلاح و جایگزینی لایحه مذکور ،نهایت بد سلیقگی عوامل رسانه ای و روابط عمومی نهاد ریاست جمهوری است . از این قبیل موارد معمولا هر هفته در رسانه ها و فضای مجازی و فضای واقعی جانعه وجود دارند که نیاز به توجه جدی ، پیگیری و شفاف سازی آن ها برای مردم بسیار زیاد است .